Kết hôn là bước pháp lý quan trọng để Nhà nước công nhận quan hệ vợ chồng. thủ tục đăng ký kết hôn hiện có thể chuẩn bị trực tiếp hoặc trực tuyến, nhưng hai bên vẫn phải đáp ứng điều kiện và cùng có mặt khi ký Sổ đăng ký kết hôn, Giấy chứng nhận kết hôn. 

Hiểu hồ sơ, cơ quan tiếp nhận sẽ giúp các cặp đôi chủ động hơn, hạn chế phải bổ sung giấy tờ.

1. Điều kiện thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn hiện nay

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, để được đăng ký kết hôn, nam giới phải đủ 20 tuổi trở lên, còn nữ giới phải đủ 18 tuổi trở lên. Việc xác lập quan hệ hôn nhân phải xuất phát từ sự tự nguyện của cả hai bên, không có hành vi ép buộc hay can thiệp trái ý muốn. Đồng thời, người đăng ký kết hôn phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và đáp ứng các điều kiện khác theo quy định pháp luật.

Một số trường hợp không được phép kết hôn gồm tảo hôn, kết hôn nhằm mục đích giả tạo, cưỡng ép hoặc gian dối để xác lập quan hệ vợ chồng. Người đã có vợ hoặc chồng cũng không được kết hôn với người khác. Pháp luật còn cấm kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thống trực hệ, người có họ trong phạm vi ba đời và một số quan hệ thân thích đặc biệt khác. Bên cạnh đó, pháp luật Việt Nam hiện không công nhận hôn nhân giữa những người cùng giới. Do đó, hai bên nên kiểm tra kỹ điều kiện cá nhân và tình trạng hôn nhân trước khi thực hiện thủ tục.

Vì vậy, thủ tục đăng ký kết hôn không đơn thuần là nộp tờ khai mà còn là bước cơ quan hộ tịch kiểm tra điều kiện xác lập hôn nhân hợp pháp. Năm 2026, Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 đã được ban hành nhưng đến ngày 01/3/2027 mới có hiệu lực; hồ sơ nộp trong năm 2026 vẫn áp dụng pháp luật hộ tịch đang có hiệu lực và quy định phân định thẩm quyền hiện hành.

2. Thủ tục đăng ký kết hôn được thực hiện ở đâu?

Với hai công dân Việt Nam cư trú trong nước, thủ tục đăng ký kết hôn được thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hướng dẫn cá nhân thực hiện thủ tục hộ tịch tại cơ quan đăng ký hộ tịch nơi cư trú. Nếu đến nơi không đúng thẩm quyền, cơ quan tiếp nhận có thể hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến đến đúng nơi giải quyết.

Vì vậy, khi đọc các bài tin tổng hợp, không nên chỉ dựa vào hướng dẫn cũ còn ghi cơ quan cấp huyện. Nên kiểm tra lại thông tin trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia trước ngày nộp hồ sơ.

3. Hồ sơ làm thủ tục đăng ký kết hôn gồm những gì?

Câu hỏi đăng ký kết hôn cần giấy tờ gì? Với hình thức trực tiếp, người yêu cầu chuẩn bị Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu; nếu nộp trực tuyến, người nộp điền biểu mẫu hộ tịch điện tử tương tác trên hệ thống.

Khi thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn, hai bên cần xuất trình giấy tờ chứng minh nhân thân còn giá trị như thẻ căn cước, căn cước điện tử, hộ chiếu. Giấy tờ chứng minh nơi cư trú chỉ cần bổ sung nếu cơ quan hộ tịch không khai thác được dữ liệu cư trú trên hệ thống.

Cơ quan hộ tịch sẽ kiểm tra tình trạng hôn nhân của người đăng ký trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trường hợp hệ thống chưa có đủ thông tin cần thiết, cơ quan giải quyết sẽ thực hiện bước xác minh theo quy định. 

4. Quy trình thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn chi tiết

Để thủ tục đăng ký kết hôn thuận lợi, có thể hình dung theo năm bước. 

• Bước 1, kiểm tra điều kiện ban đầu và chuẩn bị giấy tờ. 

• Bước 2, một trong hai bên nộp hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến.

• Bước 3, cán bộ tiếp nhận kiểm tra tính đầy đủ, thống nhất và hợp lệ. 

• Bước 4, công chức tư pháp – hộ tịch thẩm tra, tra cứu tình trạng hôn nhân và xác minh khi cần. 

• Bước 5, nếu đủ điều kiện, thông tin được ghi vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn được trình ký.

Khi nhận kết quả, cả hai bên phải có mặt, xuất trình giấy tờ tùy thân, kiểm tra thông tin, khẳng định sự tự nguyện và ký vào Sổ cùng Giấy chứng nhận kết hôn. Vì vậy, thủ tục đăng ký kết hôn có thể khởi tạo online nhưng không thể hoàn tất toàn bộ từ xa.

5. Thời gian thực hiện, lệ phí và cách nộp hồ sơ

Đối với thủ tục đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước, hồ sơ hợp lệ thường được giải quyết ngay trong ngày. Trường hợp cần xác minh điều kiện kết hôn, thời gian giải quyết không quá 5 ngày làm việc.

Đăng ký kết hôn của công dân Việt Nam cư trú trong nước hiện nay sẽ được miễn lệ phí. Nếu yêu cầu bản sao Trích lục kết hôn, Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện hiển thị phí 8.000 đồng mỗi bản. Các tin bên lề về một mức phí chung cho mọi hồ sơ là chưa chính xác.

Người dân có thể lựa chọn phương pháp nộp trực tiếp hoặc trực tuyến. Với hồ sơ online, bản chụp giấy tờ phải rõ nét, đầy đủ và còn giá trị. Nên lưu mã hồ sơ để theo dõi tiến độ và bổ sung giấy tờ đúng hạn.

6. Thủ tục đăng ký kết hôn có yếu tố người nước ngoài

Nếu một bên là người nước ngoài, thủ tục đăng ký kết hôn có thêm giấy tờ chuyên biệt. Hồ sơ thường cần giấy xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng nhận thức, làm chủ hành vi. Người nước ngoài còn cần giấy tờ chứng minh hiện tại không có vợ hoặc chồng, hoặc giấy tờ tương đương theo pháp luật nước họ.

Thời hạn giải quyết là 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; nếu phải xác minh thì không quá 10 ngày làm việc. Lệ phí có thể do địa phương quy định, vì vậy cần xem mức thu tại nơi nộp hồ sơ thay vì lấy mức của tỉnh, thành phố khác để áp dụng.

7. Những lưu ý giúp thủ tục đăng ký kết hôn thuận lợi hơn

Trước khi nộp thủ tục đăng ký kết hôn, nên kiểm tra kỹ họ tên, ngày sinh, số định danh và nơi cư trú trên tờ khai với giấy tờ tùy thân.

Nếu một bên từng ly hôn ở nước ngoài nhưng dữ liệu hộ tịch trong nước chưa thể hiện việc ghi chú ly hôn, cơ quan đăng ký có thể hướng dẫn hoàn tất thủ tục ghi vào sổ hộ tịch trước khi giải quyết đăng ký mới.

Với hồ sơ trực tuyến, nên chụp giấy tờ đủ bốn góc, tránh lóa sáng và theo dõi thông báo trên hệ thống. Nếu từng thay đổi hộ tịch, nên chuẩn bị tài liệu liên quan để xuất trình khi được yêu cầu hợp pháp. Vì quy định đang chuyển tiếp trước năm 2027, nên kiểm tra nguồn chính thức tại thời điểm nộp.

8. Kết luận

Nắm rõ thủ tục đăng ký kết hôn giúp các cặp đôi chuẩn bị hồ sơ đúng, chọn đúng cơ quan tiếp nhận và sắp xếp thời gian cùng có mặt khi ký giấy chứng nhận. Trong năm 2026, cần lưu ý thẩm quyền cấp xã và quy định chuyển tiếp về hộ tịch. 

Khi cần đọc thêm nội dung gia đình, pháp lý đời sống, bạn có thể tham khảo familiesandchildren.org, đồng thời luôn đối chiếu nguồn chính thức.

Nguồn: Sưu tầm